Piątek, 20 listopada 2026 Imieniny: Feliks, Anatol, Rafał
Teraz Piątek, 20 listopada 2026
Znani z miasta

Rudolf Buchała — prawnik i niemcoznawca z Górnego Śląska

Rudolf Buchała
Fot. Unknown authorUnknown author · „Prof. Rudolf Buchała - 1983” · licencja Public domain · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Rudolf Bernard Buchała był polskim prawnikiem, niemcoznawcą i katolickim działaczem społecznym. W latach 1980–1985 pełnił funkcję posła na Sejm PRL VIII kadencji.

Dane osobowe
Urodzenie29 października 1927, Katowice
Zgon27 grudnia 2010, Chorzów
Pochówek30 grudnia 2010, cmentarz przy ul. Sienkiewicza, Katowice
Wykształcenie
StudiaPrawo, Uniwersytet Jagielloński (1951)
Dalsze studiaWydział Filozofii Chrześcijańskiej, KUL (1952/53)
Stopnie naukoweDoktor (1966), habilitacja (1982) — Uniwersytet Jagielloński
Zawód i działalność
ZawódPrawnik, niemcoznawca, wykładowca
DziałalnośćDziałacz katolicki, poseł na Sejm PRL (1980–1985)
Odznaczenia
OrderyBrązowy i Złoty Krzyż Zasługi; Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Rudolf Bernard Buchała był prawnikiem i niemcoznawcą związanym z Górnym Śląskiem, a także aktywnym działaczem katolickim. W latach 1980–1985 zasiadał w Sejmie PRL jako poseł wybrany w okręgu Dąbrowa Górnicza.

Życiorys i wykształcenie

Urodził się w Katowicach jako syn Edmunda i Agnieszki z domu Wąsik. Uczęszczał do Liceum św. Jacka oraz do Liceum im. Adama Mickiewicza w Katowicach. W 1951 ukończył prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim. W roku akademickim 1952/1953 studiował na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Doktorat obronił w 1966 na Uniwersytecie Jagiellońskim; praca dotyczyła zachodnioniemieckiej doktryny "Recht auf die Heimat" i prawa międzynarodowego, powstała pod kierunkiem prof. Mariana Iwanejki. W 1982 uzyskał habilitację na UJ na podstawie rozprawy o polityce zagranicznej Stolicy Apostolskiej wobec Europy Środkowej — rozprawa została skonfiskowana przez cenzurę PRL.

Działalność społeczna i polityczna

W latach 1951–1955 działał w Stowarzyszeniu "PAX"; pełnił funkcje w kierownictwie politycznym i był kierownikiem kadrowym Sekcji Młodych. Był też związany z redakcją dziennika "Słowo Powszechne" – kierował oddziałami w Katowicach i Lublinie oraz redagował dodatek "W Młodych Oczach". W 1955 należał do grupy nazywanej "Frondą", która odeszła z "PAXu" razem z m.in. Tadeuszem Mazowieckim i Januszem Zabłockim.

Buchała współtworzył i współpracował z kilkoma katolickimi periodykami oraz organizacjami: był współzałożycielem Kolegium Redakcyjnego miesięcznika "Więź", miesięcznika ODISS "Chrześcijanin w Świecie", Katolickiego Tygodnika Społecznego "Ład" oraz dwutygodnika "Czas Górnośląski". Był także współtwórcą katowickiego oddziału Klubu Inteligencji Katolickiej.

Mandat poselski i działalność w Sejmie

W 1980 uzyskał mandat posła na Sejm PRL VIII kadencji z ramienia Polskiego Związku Katolicko-Społecznego, wybrany w okręgu Dąbrowa Górnicza. Zasiadał w komisjach: Komunikacji i Łączności, Nauki i Postępu Technicznego, Prac Ustawodawczych, Odpowiedzialności Konstytucyjnej oraz Handlu Zagranicznego i gospodarczego. Pracował też w komisjach nadzwyczajnych dotyczących rad narodowych, samorządu terytorialnego i projektu ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.

Jako członek pięcioosobowego Koła Poselskiego PZKS nie poparł usankcjonowania stanu wojennego w 1981. W październiku 1982 należał do ośmiu posłów, którzy sprzeciwili się rządowemu wnioskowi o likwidację NSZZ "Solidarność". Zasiadał także w Radzie Krajowej Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego, a w latach 1988–1990 był członkiem Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach.

Praca naukowa, publikacje i związki z instytucjami

Buchała był związany z Instytutem Śląskim w Opolu, Śląskim Instytutem Naukowym w Katowicach oraz Polskim Instytutem Spraw Międzynarodowych. Publikował prace dotyczące problematyki niemieckiej i przesiedleń, m.in. o sytuacji przesiedleńców górnośląskich w RFN. Współautor i autor prac naukowych oraz analiz politycznych.

W okresie III RP współtworzył Kongres Liberalno-Demokratyczny razem z Janem Krzysztofem Bieleckim i Donaldem Tuskiem. Wykładał na Uniwersytecie Ekonomicznym oraz w Wyższej Szkole Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach.

Sprawy archiwalne i odznaczenia

Materiały zgromadzone w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej wskazują, że w latach 1986–1989 Buchała był konsultantem Służby Bezpieczeństwa o pseudonimie "Poseł", jednak nigdy nie został zwerbowany jako tajny współpracownik. Był odznaczony Brązowym (1951) i Złotym Krzyżem Zasługi oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Mieszkał w Chorzowie. Zmarł 27 grudnia 2010 i został pochowany 30 grudnia 2010 na cmentarzu przy ulicy Sienkiewicza w Katowicach.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Rudolf Buchała?
Urodził się 29 października 1927 w Katowicach.
Jaką funkcję pełnił w latach 1980–1985?
Był posłem na Sejm PRL VIII kadencji, wybranym w okręgu Dąbrowa Górnicza.
Jakie były główne obszary jego badań i publikacji?
Publikował prace z zakresu niemcoznawstwa, problemu wypędzonych i polityki Watykanu wobec Europy Środkowej.
Czy był powiązany ze Służbą Bezpieczeństwa?
Materiały IPN wskazują, że w latach 1986–1989 był konsultantem SB pod pseudonimem "Poseł", lecz nie został zwerbowany jako tajny współpracownik.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI. Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Iwona Urbańska

Nazywam się Iwona Urbańska i w redakcji portalkatowicki.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Zajmuję się postaciami związanymi z Katowicami i z regionem, dawnymi i dzisiejszymi.

Czytaj również