środa, 4 listopada Imieniny: Karol, Olgierd, Emeryk
Teraz środa, 4 listopada 2026
Znani z miasta

Urszula Broll — malarka i animatorka kultury niezależnej

• Iwona Urbańska • 3 min czytania

Urszula Broll

Urszula Eugenia Broll-Urbanowicz (1930–2020) była polską malarką i animatorką kultury niezależnej. Była współzałożycielką Grupy ST-53, uczestniczką kręgu Oneiron i jedną z inicjatorek pierwszej w Polsce grupy buddyjskiej.

Dane osobowe
Imię i nazwiskoUrszula Eugenia Broll-Urbanowicz
Urodzenie17 marca 1930, Katowice
Śmierć17 lutego 2020, Przesieka
Zawódmalarka, animatorka kultury
Edukacja i kariera
WykształceniePaństwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych (filia we Wrocławiu), kierunek grafika/plakat (ukończone 1955)
GrupyGrupa ST-53, krąg Oneiron, pierwsza grupa buddyjska w Polsce
Miejsce zamieszkania
Główne miastaKatowice; od 1983 Przesieka (Kotlina Jeleniogórska)
Nagrody
OdznaczeniaOdznaka "Zasłużony dla Kultury Polskiej" (2014)

Urszula Broll działała na styku życia artystycznego i praktyk duchowych. W swojej twórczości przechodziła od figuracji i motywów śląskich do abstrakcji, a równocześnie angażowała się w inicjatywy grupowe i publikacje związane z buddyzmem.

Życiorys i wykształcenie

Urodziła się w Katowicach w rodzinie o śląskich korzeniach, w środowisku łączącym wpływy polskie i niemieckie. Nauka rozpoczęła się w 1937 roku; podczas wojny uczęszczała przez rok do szkoły niemieckojęzycznej we Wrocławiu. Maturę zdała w 1949 roku w żeńskim liceum w Katowicach.

W 1949 roku rozpoczęła studia na filii Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych we Wrocławiu, na kierunku grafika propagandowa i plakat. Studiowała m.in. u Leona Dołżyckiego, Bogdana Góreckiego i Aleksandra Raka. Studia ukończyła z wyróżnieniem w 1955 roku.

Działalność artystyczna i wystawy

W drugiej połowie lat 50. tworzyła prace inspirowane postimpresjonizmem i kubizmem, później zwróciła się ku abstrakcji, informelowi i taszyzmowi. W Katowicach wraz z m.in. Klaudiuszem Jędrusikiem i Waldemarem Świerzym była zaangażowana w formowanie środowiska Grupy ST-53. W pracowni przy ul. Piastowskiej 1 w Katowicach z mężem odbywały się spotkania artystyczne, które uczyniły z tego miejsca lokalne centrum życia artystycznego.

Wybrane wystawy indywidualne obejmują m.in.:

  • 1959 – Galeria Krzywe Koło, Warszawa (cykl "Przekształcenia")
  • 1961 – Svea Galleriet, Sztokholm, Szwecja
  • 1963 – BWA Katowice (wystawa "Alikwoty")
  • 1970 – Galeria Współczesna KMPiK, Warszawa
  • 1979 – Library Gallery, Randolph, New Jersey (USA)

Buddyzm, krąg Oneiron i późniejsze życie

W 1967 roku współzałożyła krąg Oneiron razem z Andrzejem Urbanowiczem, Henrykiem Wańkiem, Antonim Halorem i Zygmuntem Stuchlikiem. W lutym 1974 roku wraz z przyjaciółmi, w tym Henrykiem Wańkiem i Tadeuszem Sławkiem, wydała periodyk "Droga" (później "Droga Zen"), a w 1975 roku powstała formalnie pierwsza grupa buddyjska w Polsce.

Małżeństwo z Andrzejem Urbanowiczem zakończyło się rozwodem w 1978 roku. W 1983 roku opuściła Katowice i osiedliła się w Przesiece, gdzie mieszkała do śmierci. W 2014 roku otrzymała odznakę "Zasłużony dla Kultury Polskiej". Zmarła 17 lutego 2020 i została pochowana w Centrum Buddyjskim Bencien Karma Kamtsang w Grabniku.

Najczęstsze pytania

Kiedy urodziła się i zmarła Urszula Broll?
Urodziła się 17 marca 1930 roku w Katowicach. Zmarła 17 lutego 2020 roku w Przesiece.
Z jakimi grupami artystycznymi i duchowymi była związana?
Była współzałożycielką Grupy ST-53, współinicjatorką kręgu Oneiron i jedną z inicjatorek pierwszej w Polsce grupy buddyjskiej.
Jakie nurtów artystycznych dotyczyła jej twórczość?
W latach 50. tworzyła pod wpływem postimpresjonizmu i kubizmu; później przeszła w stronę abstrakcji, informelu i taszyzmu.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Iwona Urbańska

Nazywam się Iwona Urbańska i w redakcji portalkatowicki.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Zajmuję się postaciami związanymi z Katowicami i z regionem, dawnymi i dzisiejszymi.

Czytaj również