Śląskie Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach pokazuje historię działań opozycyjnych i losy ruchu „Solidarność” na Górnym Śląsku. Placówka prowadzi muzeum oraz działalność wystawienniczą i archiwalną, a także angażuje się w edukację i badania związane z okresem rządów komunistycznych w regionie.
Historia
Centrum powstało jako inicjatywa Społecznego Komitetu Pamięci Górników KWK "Wujek". Sejmik Województwa Śląskiego podjął uchwałę intencyjną o jego utworzeniu 12 września 2011 roku. Umowę o wspólnym prowadzeniu instytucji z Miastem Katowice zawarto 16 grudnia 2011 roku, a statut nadano uchwałą Sejmiku 19 lutego 2011 roku.
W 2024 roku placówka otrzymała Nagrodę im. Wojciecha Korfantego przyznawaną przez Związek Górnośląski. 27 czerwca 2026 roku otwarto nową część centrum nazwaną Centrum Dziewięciu z Wujka, powstałą przez adaptację zabudowy, w której wcześniej działała straż pożarna i oddział instalacyjny.
Działalność i cele
Zgodnie ze statutem centrum zajmuje się zachowywaniem i upowszechnianiem wiedzy o NSZZ „Solidarność” na terenie województwa śląskiego oraz o wprowadzeniu stanu wojennego i wydarzeniach z lat 1981–1983. Ważnym polem działań jest dokumentowanie pacyfikacji kopalni Wujek z grudnia 1981 roku.
Placówka prowadzi działalność wystawienniczą, dokumentacyjno‑archiwistyczną, edukacyjną, naukowo‑badawczą i wydawniczą. Centrum opiekuje się pomnikiem poległych górników KWK "Wujek" i posiada własną wystawę stałą. Organizowane są konkursy, konferencje naukowe, wystawy czasowe i wydarzenia kulturalne. Badania obejmują również okres rządów komunistycznych na Górnym Śląsku (1945–1989).
Bieg Niepodległości im. Dziewięciu z "Wujka"
W 2013 roku centrum zainicjowało Bieg Niepodległości im. Dziewięciu z "Wujka" z myślą o młodzieży szkolnej z województwa śląskiego. Każda dziewięcioosobowa reprezentacja klasowa wybierała patrona spośród górników poległych 16 grudnia 1981 roku, a uczestnicy zakładali koszulki z jego wizerunkiem.
W 2018 roku, dzięki współpracy z firmą Jafi Sport, wydarzenie uzyskało zasięg ogólnopolski i zostało otwarte dla dorosłych biegaczy. Od 2018 roku zawody odbywają się co roku w rejonie parku Kościuszki w Brynowie. W 2020 roku bieg odwołano z powodu pandemii; w 2021 roku zorganizowano go w formie symbolicznej.
Oficjalna część rocznicowa łączy przedstawicieli władz, związków zawodowych, środowisk górniczych, służb mundurowych, szkół oraz instytucji kulturalnych. Zawody rozgrywane są na trzech dystansach: 200 metrów dla dzieci do 8 lat, 400 metrów dla dzieci i młodzieży od 8 roku życia oraz 10 kilometrów dla uczestników powyżej 16 lat. Trasa biegu prowadzi od pomnika poległych górników KWK "Wujek" przez ulice Dziewięciu z "Wujka", Ligocką, Mikołowską, park Kościuszki, dalej ulicami Kościuszki, Kochanowskiego, św. Jana, przez Rynek i aleję Korfantego aż do parku Powstańców Śląskich; meta znajduje się przy pomniku.
Informacje praktyczne
- Adres: Wincentego Pola 38, 40-596 Katowice — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt, cz 10:00–18:00, śr, pt–sob 9:00–16:00
- Telefon: +48324387966
- Strona internetowa: scwis.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,9 (1 374 opinie)
