22 września 2026 zmarł Alojzy Lysko. Informację o jego odejściu przekazała Gmina Bojszowy. Lysko pozostawił po sobie kilkadziesiąt publikacji dokumentujących historię i kulturę Górnego Śląska.
Jakie pozostawił dorobek literacki?
Najbardziej rozpoznawalnym dziełem autora jest dziesięciotomowy cykl Duchy wojny, w którym opisał losy Ślązaków przymusowo wcielonych do Wehrmachtu. Napisał także m.in. „Jak Niobe. Opowieść Górnośląska” oraz teksty, które stały się podstawą monodramów — najgłośniejszym z nich jest „Mianujom mie Hanka”. Spektakl przygotował Teatr Korez, w roli tytułowej występowała Grażyna Bułka, a przedstawienie trafiło do Teatru Telewizji w styczniu 2025 i zgromadziło około 460 tys. widzów.
W jakich rolach działał publicznie?
Lysko urodził się 15 lutego 1942 roku w Bojszowach i przez lata związany był z edukacją górniczą. Pracował jako nauczyciel w Szkole Górniczej KWK „Ziemowit” w Lędzinach, pełnił funkcję dyrektora tej placówki oraz był współtwórcą i redaktorem lokalnych wydawnictw, współpracował z Radiem Katowice i telewizją regionalną.
W działalności publicznej zasiadał w Sejmiku Województwa Śląskiego w latach 1998–2006, a w latach 2005–2007 pełnił mandat posła na Sejm V kadencji. Otrzymał liczne wyróżnienia za popularyzację śląskiej historii i kultury, w tym Brązowy Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis", tytuł "Ambasador Śląska" oraz nagrody im. Wojciecha Korfantego, Karola Miarki i Juliusza Ligonia; w 2026 roku znalazł się w gronie laureatów nagrody Narrator.
Co zainspirowało cykl „Duchy wojny”?
Za źródło tematyki cyklu Lyski uznawał losy własnej rodziny i relacje świadków z regionu. Jego ojciec został wcielony do niemieckiej armii i zginął na froncie wschodnim; tragedia ta była jednym z motywów, które skłoniły go do dokumentowania doświadczeń pokolenia śląskich rodzin. W książkach łączył relacje osobiste ze świadectwami innych mieszkańców Górnego Śląska, rekonstruując przebieg wydarzeń i ich społeczne konsekwencje.
Gmina Bojszowy w komunikacie zaznaczyła, że odejście Lyski to strata dla lokalnej wspólnoty i dla całego regionu. Gminna Biblioteka Publiczna w Bojszowach nosi jego imię od 8 czerwca 2026. Informację o jego śmierci ogłoszono 22 września 2026.
