PORTAL KATOWICKI

INFORMACJE KULTURALNE

Menu

Pejzaż tworzony dźwiękiem

  • Dodano:
  • Autor: Klaudia Dąbrowska
  • Kategoria: Wystawy

DrewkoWstępem mogą być tylko słowa Raymonda M. Schafera: "Potrzebowałem słowa opisującego ów wir przyjemności i bólu, który odczuwałem w uszach od momentu przebudzenia się aż po noc, jeszcze długo po zamknięciu oczu. Przyszło mi na myśl wyrażenie »pejzaż dźwiękowy« (soundscape). Wydaje mi się, że sam je wymyśliłem, wywodząc je ze słowa pejzaż (landscape) [...]. Używałem je w odniesieniu do wszystkich, i do określonych środowisk dźwiękowych". Wystawę pejzaży dźwiękowych możemy oglądać już od 6 sierpnia w bytomskiej Kronice. Rozmawiamy o niej z kuratorem Piotrem Drewko.

Klaudia Dąbrowska: Czym jest pejzaż dźwiękowy miasta? Gdzie jest jego miejsce w sztuce współczesnej?
Piotr Drewko: To całościowa kompozycja dźwiękowa, jaka jest bezpośrednio sprzężona z przestrzenią miasta. Mówiąc o audialności tak rozbudowanej struktury trzeba wspomnieć, że aktualny potencjał foniczny miejskich środowisk odznacza się bardzo wyraźną przemocą akustyczną – jak każda kompozycja ma swój rytm, tempo i charakter, jednak w tym przypadku jest on zakłócany, chaotyczny i niejednolity. W tej sytuacji nie chodzi jednak o wartościowanie i negowanie aktualnego charakteru środowisk dźwiękowych współczesnych miast, a raczej o próbę integracji z nimi, zastanowienia się jak słuchać i mówić o takich zjawiskach. Jednym z podstawowych pytań jest to, na ile potencjał foniczny może być czynnikiem determinującym tożsamość danego miejsca. Musimy pamiętać, iż przeobrażenia środowiska dźwiękowego to w dużej mierze zmiany w sferze społecznej właśnie. Sztuka od bardzo dawna zajmuje się tymi tematami – w 1977 roku Max Neuhaus stworzył pracę dźwiękową Time Square, będącą stałym "wyrastającym" z podziemi dźwiękiem, porządkującym w jakimś stopniu tamtejszą kakofoniczną przestrzeń. Po zainstalowaniu pracy u wielu osób budowało się uczucie "wchodzenia" w dziwny, nieokreślony dźwięk, dzięki czemu odbiór natężenia zjawisk wizualnych i przede wszystkim audialnych paradoksalnie stawał się spowolniony. Jeszcze inną ciekawą pracą, mającą trochę formę socjologicznych badań terenowych, była kolaboracja pomiędzy artystą Jeanne van Heeswijk i kuratorką Amy Plant w jednej z londyńskich dzielnic – stworzyli coś, co nazywało się Vibe Detector i funkcjonowało jako rodzaj instrumentu, który zaprojektowany został, aby dźwiękowo rejestrować (dosłownie) życie osób mieszkających w okolicy. Każdy z mieszkańców mógł go dowolnie używać – w środku znajdowały się konsole, urządzenia nagrywające i nagłaśniające. Zarejestrowana dzięki temu kompozycja była podstawą do określenia tamtejszej lokalnej kultury dźwiękowej. Takich przykładów jest sporo, a miejsce pejzażu dźwiękowego (nie tylko zurbanizowanej przestrzeni) w polu sztuki jest według mnie dosyć wyraźnie zarysowane.

Klaudia Dąbrowska: Prace których artystów będziemy mogli podziwiać na wystawie i dlaczego akurat ich?
Piotr Drewko: Do projektu zaproszeni zostali artyści, dla których ten temat nie był zupełnie obcy, ale też nie był bezpośrednio związany z ich praktykami artystycznymi. Co wydało mi się ciekawe, to próba usystematyzowania wiedzy i praktyk w temacie potencjału audialnego konkretnej przestrzeni już na poziomie planowania wystawy, która zaczęła się właśnie od wspólnych starań zdefiniowania, czym tak naprawdę chcemy się zając i czym dla każdego jest pejzaż dźwiękowy. Wynikiem takiego sposobu działania są na przykład prace, które w żaden sposób nie operują dźwiękiem jako takim, albo są prawie niezauważalnym, ale bardzo sugestywnym gestem. Do projektu "Trzaski" zaprosiłem różnorodne postaci – Daniela Koniusza obecnie prowadzącego pracownię Audiosfery na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu, Tomka Koszewnika, który miał okazję wcześniej mierzyć się z tematem dźwięku i miasta jako laureat stypendium Muzeum Sztuki w Łodzi i Fundacji ING, Łukasza Rodziewicza, autora tekstów, obiektów audio oraz jednego z ciekawszych w moim przekonaniu, nie w pełni odkrytego jeszcze artystę Łukasza Sosińskiego.

Klaudia Dąbrowska: Czym wystawa zaskoczy odwiedzających?
Piotr Drewko: Na pewno tym, że w niektórych pracach równorzędną wartością jest zarówno dźwięk, jak i ich fizyczna forma oraz tym, że jak na wystawę poruszającą temat pejzażu dźwiękowego będzie stosunkowo cicho.

Klaudia Dąbrowska: Wystawie będą towarzyszyć też inne wydarzenia. Zobaczymy m.in. instalację oraz performance dźwiękowy w wykonaniu Jakuba oraz Mateja Frank. Czego możemy się spodziewać?
Piotr Drewko: Ta część projektu to propozycja skoncentrowania (zamknięcia) dźwięku w ramach konkretnej architektury miasta. W tej chwili nie zdradzamy jeszcze lokalizacji instalacji braci Frank, ale jej celem jest wygenerowanie akustycznych możliwości z zastanej architektury. Ten rodzaj pracy z fizycznym, namacalnym tworzywem (w przypadku Śląska będzie to głównie beton i metal) został sprawdzony przez artystów w ramach projektów w Jerozolimie i w trakcie wrocławskiego festiwalu Survival. Niedługo po otwarciu wystawy zdradzimy konkretne szczegóły.

Klaudia Dąbrowska: A miejski spacer dźwiękowy z punktem startowym w CSW Kronika? Gdzie i jak będziemy spacerować?
Piotr Drewko: Zaczynamy w Kronice i kierujemy się w stronę TSA Wolne Tory. Będą to soundscap'owe badania terenowe Bytomia, które same w sobie przybierają formę performance'u, wyczulając uczestników na to, w jaki sposób kreowane jest dźwiękowe otoczenie w którym żyją. Spacer poprowadzi Krzysztof Marciniak – redaktor ostatniego numeru "Glissanda", poświęconego właśnie tematowi soundscape'u. Nie należy zapominać o bardzo istotnej części projektu – może nawet kluczowej – czyli o dyskusji "Rytmika przestrzeni", w ramach której dr Robert Losiak (muzykolog, założyciel Pracowni Badań Pejzażu Dźwiękowego przy Instytucie Kulturoznawstwa UW), Michał Libera (socjolog, producent, kurator i krytyk muzyczny) oraz Marcin Szczelina (krytyk i kurator architektury) postarają się usystematyzować dosyć niejednorodną wiedzę na temat pejzażu dźwiękowego współczesnych zurbanizowanych przestrzeni.

Klaudia Dąbrowska: Dziękuję za rozmowę.

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii w celach reklamowych, statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb użytkowników. Korzystanie ze strony oznacza wyrażenie zgody na zapisywanie plików cookies w pamięci Twojej przeglądarki.
Więcej o naszej polityce prywatności oraz zmianie ustawień przeglądarki dowiesz się tutaj.