PORTAL KATOWICKI

INFORMACJE KULTURALNE

Menu

Dzień Dziecka z NOSPR

  • Dodano:
  • Autor: Marek Lyszczyna
  • Kategoria: Muzyka

NOSPR Dzien DzieckaNarodowa Orkiestra Polskiego Radia jak co roku przygotowała z okazji Międzynarodowego Dnia Dziecka specjalny, okolicznościowy poranek muzyczny. O wyjątkowym charakterze koncertu świadczyła już sama publiczność - odmienna niż zazwyczaj, złożona w przeważającej większości z najmłodszych słuchaczy, czasem zaledwie kilkuletnich oraz ich rodziców.

Z wielką atencją oczekiwałem rozpoczynającego się w samo południe koncertu; z dwojakich przyczyn. Po pierwsze, z powodu programu poranka, na który składały się dwa, niezmiernie odległe od siebie stylistycznie i historycznie dzieła: przypisywana Leopoldowi Mozartowi, ojcu najsłynniejszego Mozarta - Wolfganga Amadeusza, Symfonia Dziecięca oraz skomponowana przez Piotra Mossa w 2000 roku baśń muzyczna Niebieska Małpka.

NOSPR Dzien Dziecka1Drugim powodem, dla którego z niecierpliwością oczekiwałem pierwszych taktów muzyki byli artyści, którzy w niedzielny poranek wystąpili przed katowicką publicznością, również odmienni niż zazwyczaj. Symfonię Dziecięcą wykonali bowiem młodzi muzycy Orkiestry Kameralnej POSM II st. im. K. Szymanowskiego w Katowicach pod dyrekcją Jana Stańczyka, wnuka Henryka Mikołaja Góreckiego. Dla młodych wykonawców zaproszenie do udziału w poranku tak ważnej na polskiej scenie muzycznej instytucji, jaką jest NOSPR, stanowi prawdziwe wyróżnienie. I z uznaniem należy stwierdzić, że wywiązali się z tego zobowiązania, zarówno wobec goszczącej ich estrady jak i wobec słuchaczy, celująco. Tym bardziej, że wykonywany utwór wbrew pozorom nie należy do prostych, choć - jak głosi legenda - napisany był specjalnie dla dworskich dzieci z okazji świąt Bożego Narodzenia. Klasycystyczny w formie, przełamany jest eksperymentami z instrumentarium, na które składają się nietypowe instrumenty perkusyjne, zabawki oraz przyrządy naśladujące odgłosy ptaków, takich jak kukułki czy jaskółki. Przygotowująca młodych artystów do występu Felicja Bieganek może mieć powody do dumy.

O ile wielkie uznanie wzbudziła we mnie pierwsza część niedzielnego poranka, o tyle mieszane uczucia wywołała wykonana następnie kompozycja Piotra Mossa. Baśń muzyczna jest niewątpliwie trudnym i obecnie niezbyt popularnym gatunkiem (choć o długich tradycjach, jeśli za taką uznamy jeden z najsłynniejszych zabytków średniowiecznej muzyki francuskiej - Le jeu de Robin et de Marion), ale jeśli jest kierowana do najmłodszych słuchaczy wiąże się też z dużą odpowiedzialnością. Dla dzieci może stanowić pierwszą w życiu okoliczność zetknięcia się z dziełem muzycznym, która ukształtuje ich późniejsze postrzeganie wszelakiej sztuki muzycznej. Może zrazić lub zniechęcić. Dzieło instrumentalne, kierowane do najmłodszych, ponosi wyłącznie taką odpowiedzialność. Dzieło wokalno-instrumentalne odpowiada również za słowo.

NOSPR Dzien Dziecka2Mimo mojej wielkiej atencji dla kultury francuskiej nie mogę jednak pochwalić libretta autorstwa Jean-Louisa Bauera. Szczególnie, gdy odbiorcą jego dzieła mają być dzieci. Niebieska Małpka to historia nieudanego eksperymentu profesora Błękitka, który postanawia sklonować sam siebie. Niestety, w efekcie powstaje małpa o niebieskim futrze. Początkowo zwierzę jest wulgarnie szykanowane przez inne stworzenia rezydujące w upiornym laboratorium profesora, następnie jednak robi karierę jako tancerka i narzuca całemu światu modę na kolor niebieski. W czasach apogeum swojego sukcesu małpka występuje wraz z podupadłą primadonną, która pragnie ją zaadoptować. Duchy przodków wyblakłej gwiazdy atakują z furią niewinne zwierzątko, które dostaje od tego rozstroju nerwowego. Małpka wyjeżdża zatem na urlop, aby ukoić skołatane nerwy; gdy wraca, ze zdumieniem odkrywa, że obecnie panuje moda na kolor różowy. Gehenna dopiero się rozpoczyna. Małpa sprzedawana jest z rąk do rąk po najgorszych spelunach, podejrzanych kabaretach, gdzie tańcząc gasi łapkami niedopałki papierosów; parząc sobie przy tym stopy. W końcu melinę, w której występuje odwiedza jej stwórca, profesor Błękitek, który lituje się nad nią i zabiera z powrotem do swojego laboratorium. Happyend na dzień dziecka? Bynajmniej. Profesor poddaje ją eksperymentowi zmiany koloru sierści na obowiązujący różowy. Niestety, również nieudanemu. Podaje zatem małpce śmiertelną dawkę leków nasennych, po czym sam popełnia samobójstwo, aby trafić wraz ze swoją podopieczną do ruin raju.

Nie jest to radosna baśń, na którą chciałbym zabrać swojego dziecko sprawiając mu prezent w ten wyjątkowy dzień. Zdanie to zdawali się podzielać również liczni rodzice, którzy zabrali swoje pociechy i wyszli w trakcie utworu. Nie jest bowiem imperatywem, że mamy oglądać świat na różowo i trzymać dzieci w nierealnej bańce, w której nie ma zła. Nie widzę jednak powodu, dla którego mamy serwować im w radosny Dzień Dziecka scen, w których małpka parzy sobie stopy niedopałkami papierosów czy też błaga o litość chwytającego ją w siatkę hycla. Oczywiście ktoś powie, że to wspaniały tekst, który demaskuje złudną filozofię sukcesu, obnaża marności popkultury i tak dalej. Nie wiem jednak, w których momentach; głównie bowiem tworzy on fałszywy obraz nauki jako domeny niebezpiecznych pseudoeksperymentów i sączy pseudoegzystencjonalną filozofią kultu porażki w otoczce rodem z komiksów Franka Millera. Być może Niebieska Małpka jest dobrym ćwiczeniem intelektualnym dla zblazowanych studentów filozofii, na pewno nie jest jednak trafnym wyborem muzycznego poranka z okazji Dnia Dziecka.

Nie wiem naprawdę, co spowodowało wybór tego tekstu, zwłaszcza, że chcąc sprawić najmłodszym słuchaczom okolicznościowy prezent można było sięgnąć po wiele wspaniałych utworów, jak chociażby Piotruś i Wilk Sergiusza Prokofiewa.

Wyborem tym chyba kierowała jedynie chęć ukazania przepaści, która dzieli kulturę epoki Leopolda Mozarta, w której dzieciom dedykowano muzyczną zabawę w postaci Symfonii Dziecięcej, zamiast serwować im koszmarne wizje nieudanych eksperymentów spod znaku Frankensteina i obrazu cierpień bezbronnego zwierzęcia - których końcem jest nicość w ruinach raju.

 

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii w celach reklamowych, statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb użytkowników. Korzystanie ze strony oznacza wyrażenie zgody na zapisywanie plików cookies w pamięci Twojej przeglądarki.
Więcej o naszej polityce prywatności oraz zmianie ustawień przeglądarki dowiesz się tutaj.